Tokenomics 101: Khái niệm cơ bản về đánh giá cypto

"Tokenomics" đã trở thành một thuật ngữ phổ biến trong vài năm gần đây để mô tả phép toán và các biện pháp khuyến khích chi phối tài sản crypto. Nó bao gồm mọi thứ về cơ chế hoạt động của tài sản, cũng như các lực lượng tâm lý hoặc hành vi có thể ảnh hưởng đến giá trị lâu dài của nó.

Những dự án với token được thiết kế tốt có nhiều khả năng thành công trong dài hạn hơn vì họ đã thực hiện tốt việc khuyến khích mua và nắm giữ token của mình.

Những dự án với token kém chắc chắn sẽ thất bại, vì mọi người nhanh chóng bán token khi nhận thấy có dấu hiệu rắc rối đầu tiên.

Nếu bạn đang cân nhắc có nên mua tài sản crypto hay không, thì việc hiểu tokenomics là một trong những bước đầu tiên hữu ích nhất mà bạn có thể thực hiện để đưa ra quyết định đúng đắn.

1. Tất cả đều phụ thuộc cung và cầu

Như các nền kinh tế bình thường khác, có hai điều chúng ta quan tâm là cung và cầu. Việc hiểu cách những thứ đó được đưa vào tokenomics giúp chúng ta có cảm giác tốt về mức độ mong muốn của một token hoặc crypto nhất định.

2. Nguồn Cung: Phát hành, Lạm phát và Phân bổ

Điều chính bạn đang cố gắng tìm ra là: Nếu chỉ dựa trên nguồn cung, chúng ta có nên mong đợi token này sẽ giữ hoặc tăng giá không? Về phía nguồn cung, một token sẽ tăng giá trị nếu ít token đó tồn tại hơn — đó gọi là giảm phát. Một token sẽ giảm giá trị nếu tồn tại nhiều token hơn — đó là lạm phát. Khi đánh giá phía cung cấp, bạn không phải lo lắng về những thứ như liệu token có bất kỳ tiện ích nào không hoặc liệu nó có tạo ra thu nhập cho người nắm giữ hay không. Bạn thực sự chỉ đang nghĩ về nguồn cung và nó sẽ thay đổi như thế nào theo thời gian.

Vậy câu hỏi đặt ra là:

1. Có bao nhiêu token tồn tại hiện nay?

2. Có bao nhiêu sẽ tồn tại?

3. Những token mới sẽ được phát hành nhanh chóng như nào?

Bitcoin đã được tạo ra với một đường cung đơn giản trong khoảng 140 năm.

Chỉ có 21,000,000 bitcoin, và sẽ bị giảm 1 nửa số lượng phần thưởng khối sau mỗi 4 năm. Khoảng 19,000,000 bitcoin đã lưu hành, vậy chỉ còn 2,000,000 được phát hành trong 120 năm tới.

Điều đó có nghĩa là 90% nguồn cung đã được lưu hành và ở đây sẽ chỉ còn 10.5% bitcoin nữa trong 100 năm tới, vì vậy có thể coi là không có bất kỳ áp lực lạm phát nào làm giảm giá trị của đồng BTC.

Còn Ethereum? Nguồn cung lưu hành là khoảng 118,000,000 và không có giới hạn về số lượng Ether có thể tồn tại. Nhưng lượng phát hành ròng của Ethereum gần đây đã được điều chỉnh thông qua cơ chế burning để nó đạt được nguồn cung ổn định hoặc thậm chí có khả năng giảm phát, dẫn đến tổng cộng khoảng 100-120 triệu token. Do đó, cũng không có nhiều áp lực lạm phát đối với Ether. Thậm chí ETH còn có thể là giảm phát.

Dogecoin cũng không có giới hạn nguồn cung và hiện nó đang nguồn cung khoảng 5% mỗi năm. Vì vậy, trong số ba đồng coin này, token lạm phát nhất sẽ là Doge.

Điều cuối cùng bạn muốn xem xét với nguồn cung là phân bổ. Có một vài nhà đầu tư nắm giữ hàng tấn token sắp được mở khóa không? Giao thức có cung cấp hầu hết các token của nó cho cộng đồng không? Làm thế nào để phân bổ công bằng? Nếu một nhóm các nhà đầu tư có 25% nguồn cung và những token đó sẽ mở khóa trong một tháng, bạn có thể do dự trước khi mua.

3. Nhu cầu: ROI, Memes và Lý thuyết trò chơi

Tôi có thể đi vào sân sau của mình, phá vỡ một vài tảng đá, và sau đó nói rằng chúng là những tảng đá duy nhất mà tôi sẽ phá vỡ và đem đi bán. Tôi có một nguồn cung cấp cố định là 10 viên đá. Tỷ lệ lạm phát bằng 0. Vì vậy, chúng phải có giá trị hàng triệu? Không, bởi vì không ai muốn những tảng đá bị vỡ của tôi. Ở cấp độ đơn giản này, vốn dĩ không có gì khác biệt giữa đá của tôi và Bitcoin. Chỉ có một nguồn cung cấp cố định không làm cho một cái gì đó có giá trị. Mọi người cũng cần tin rằng nó có giá trị và nó sẽ có giá trị trong tương lai. Nếu bạn muốn biết liệu token sẽ có giá trị bên trong tương lai hay không, bạn sẽ muốn xem xét lợi tức đầu tư (ROI), meme và lý thuyết trò chơi. Hãy bắt đầu với ROI vì nó là dễ dàng nhất.

3.1 ROI - Return of Investment: Tỷ suất hoàn vốn

ROI trong trường hợp này không phải là mức bạn nghĩ rằng giá token sẽ tăng lên. Đó là mức thu nhập hoặc dòng tiền mà token có thể tạo ra cho bạn chỉ bằng cách nắm giữ nó.

Ví dụ, nếu bạn hold Ether và có thể stake để giúp bảo mật mạng sau khi Proof of Stake ra mắt. Đổi lại khi Stake ETH của bạn, bạn sẽ được trả bằng nhiều ETH hơn, với tỷ lệ khoảng 5%.

Một vài token cho phép bạn khai thác thu nhập của giao thức mà chúng đại diện. Nếu bạn nắm giữ SUSHI, bạn có thể stake nó để kiếm một phần doanh thu từ giao thức Sushi, hiện tại với APR khoảng 10,5%.

Một hình thức khác của ROI đến từ “phục hồi”, tương tự như việc chia tách cổ phiếu trong đó bằng cách giữ một token và stake vào nó, bạn tiếp tục nhận được nhiều token hơn khi giao thức tăng cường nguồn cung của nó. Đây là cách Olympus hoạt động và là lý do tại sao tỷ lệ lạm phát cao của chúng không hẳn là một điều tệ vì bạn có thể giữ lại phần của giao thức mà bạn sở hữu.

ROI là điều quan trọng cần xem xét bởi vì nếu token không có ROI nội tại hoặc dòng tiền, thì càng khó có lý do để nắm giữ nó. Bạn phải tin rằng niềm tin của người khác vào con số sẽ tăng lên là đủ để duy trì nó.

3.2 Memes

Lý do khác mà mọi người có thể muốn có token chỉ đơn giản là niềm tin rằng những người khác muốn token và sẽ muốn nó trong tương lai.

Bạn có thể gọi nó là niềm tin, niềm tin hoặc meme, nhưng, dù bạn gọi nó là gì, cỗ máy tạo ra niềm tin vào sự phát triển của giá trị trong tương lai sẽ luôn là một yếu tố quan trọng cần xem xét.

Làm thế nào để bạn đánh giá điều này? Mọi thứ khác trong tokenomics đều có thể đo lường được, nhưng meme? Đây là một trong những yêu cầu bạn phải tham gia vào cộng đồng và cảm nhận nó.

Năng lượng trong Discord của họ như thế nào? Họ hoạt động như thế nào trên Twitter? Mọi người có coi token hoặc giao thức này là một phần của danh tính của họ không? Mọi người đã hoạt động trong cộng đồng được bao lâu?

Niềm tin vào giá trị tương lai thường là một trong những động lực thúc đẩy nhu cầu mạnh mẽ nhất. Bitcoin không có dòng tiền, không có phần thưởng staking, không có gì. Nó chỉ có niềm tin rằng nó có thể là một kho lưu trữ giá trị lâu dài để cạnh tranh với vàng.

Vì vậy, mặc dù nó chỉ mang tính chất phân tích thuần túy, nhưng đừng đánh giá thấp giá trị mà một token có thể có được với niềm tin.

Có một yếu tố thứ ba ở đây để yêu cầu có thể kết hợp các phần của meme và các phần của ROI. Hãy gọi nó là Lý thuyết trò chơi.

3.3 Lý thuyết trò chơi

Lý thuyết trò chơi yêu cầu bạn xem xét những yếu tố bổ sung nào trong thiết kế tokenomics có thể giúp tăng nhu cầu về token. Đây là nơi mà tokenomics có thể trở nên đặc biệt phức tạp.

Nhưng một phiên bản phổ biến của lý thuyết trò chơi tokenomic tốt là khóa cứng. Giao thức tạo ra động cơ để khóa token của bạn, thường ở dạng phần thưởng lớn hơn.

Ví dụ đơn giản là Curve.

Tương tự như SuShi, bạn có thể khóa token CRV để kiếm được một phần doanh thu của giao thức. Nhưng bạn càng khóa token lâu, lên tới 4 năm, phần thưởng nhận được càng nhiều.

Ngoài ra, bạn càng lock token nhiều và lâu, thì phí sử dụng các dịch vụ khác của Curve càng thấp.

Vì vậy, Curve có các động lực đặc biệt mạnh mẽ và lý thuyết trò chơi xung quanh việc nắm giữ token của nó. Bạn có thể kiếm được ROI kha khá từ việc stake và bạn có thể kiếm được ROI cao hơn từ tất cả các phần khác của ứng dụng. Và bạn kiếm được nhiều nhất bằng cách khóa token của mình trong bốn năm, điều này làm giảm đáng kể các động lực bán CRV.

4. Tokenomics trong thực tế: Đánh giá một dự án

Bạn đã biết các câu hỏi chính cần đặt ra, hãy tiến tới quá trình đánh giá một dự án.

4.1 Convex Finance

Convex là một nền tảng nằm trên Curve và giúp bạn kiếm được lợi nhuận cao hơn bằng cách tập hợp nhiều nhà đầu tư lại với nhau. Nó cho phép bạn kiếm được hầu hết lợi nhuận cao hơn mà bạn sẽ nhận được trên Curve nếu bạn đã khóa hàng nghìn token CRV trong 4 năm mà không cần phải tự khóa.

4.2 Nguồn cung

Convex có nguồn cung cấp tối đa cố định là 100m sẽ được phát hành liên tục với tốc độ giảm dần, tùy thuộc vào tiền gửi CRV.

Theo Coingecko, 78.5m trong tổng số 100m đã được tạo ra, có nghĩa là nguồn cung hiện tại tăng thêm ~ 33%.

Trong số các token đó, phần lớn sẽ được chuyển đến những người sử dụng Convex. Vì vậy, đây là một phân phối token rất công bằng, chỉ một số lượng tương đối nhỏ được giữ lại cho nhóm và nhà đầu tư. Để so sánh, hãy tưởng tượng nếu Amazon tặng 75% cổ phần của mình cho những người đã sử dụng Amazon:

Vì vậy, có một nguồn cung cố định, nguồn cung còn lại đang được phát hành với tốc độ giảm dần, hầu hết các token sẽ được chuyển đến cộng đồng và có mức pha loãng tối đa 33% từ đây. Mọi thứ có vẻ khá tốt ở phía nguồn cung.

4.3 Nhu cầu

Để đánh giá nhu cầu cần phải đặt ra câu hỏi: Tại sao lại hold token CVX?

Bằng việc hold token CVX, bạn được chia lợi nhuận của Convex Finance, khoảng 4%:

Tuy nhiên, đó không phải là tất cả. Bạn cũng có thể khóa token CVX của mình trong 16 tuần cùng một lúc và khi làm như vậy, bạn sẽ nhận được phần thưởng thêm từ các giao thức khác nhau, những người muốn thưởng cho staker Convex:

APR ở đây chỉ ở mức 5%, nhưng chưa bao gồm cái phần thưởng thêm từ các nền tảng khác nhau:

Và trên hết, bạn có thể ủy quyền Convex của mình cho các cử tri khác, đổi lại các khoản "hối lộ" bằng cách sử dụng dịch vụ Votium.

Vì vậy, có một ROI khá đáng kể khi stake token CVX của bạn, ngay cả khi giá trị không thay đổi chút nào. Và nó có lý thuyết trò chơi rất mạnh mẽ hỗ trợ việc nắm giữ token, vì bạn chỉ kiếm được những phần thưởng này nếu bạn khóa token của mình trong 16 tuần cùng một lúc.

Các meme không mạnh bằng vì nó là một giao thức DeFi back-office hơi nhàm chán. Nhưng họ không cần phải như vậy. Đó là một cỗ máy tạo dòng tiền.

Vì vậy, Convex có một nguồn cung cấp cố định, phần lớn được phân bổ cho cộng đồng. Hầu hết các token đều đang được lưu hành và sẽ không có nhiều lạm phát nữa. Việc nắm giữ CVX được thưởng rất nhiều thông qua phí giao thức và các phần thưởng khác cho chủ sở hữu token, vì vậy, không có lý do gì để bán nếu giá giảm.

Đây là một trong những thiết kế tokenomics tốt hơn hiện có và là một ví dụ tuyệt vời về một dự án được thiết kế tốt. Tất cả các phần kết hợp với nhau để thiết kế một hệ thống khuyến khích tài chính mạnh mẽ mà không dựa vào niềm tin để nâng cao giá trị.

5. Tự đánh giá

Điều này sẽ cung cấp cho bạn một nền tảng ban đầu tốt để đánh giá bất kỳ dự án mới nào mà bạn thực hiện. Bằng cách đọc tài liệu hoặc báo cáo chính thức, bạn sẽ hiểu rõ nguồn cung được quản lý như thế nào và những lực lượng nào sẽ thúc đẩy nhu cầu đối với token hoặc crypto.

Và câu hỏi luôn ghi nhớ không nhất thiết phải là “giá này có tăng giá so với đồng đô la không?” mà là “Điều này sẽ được đánh giá cao so với (BTC, ETH, SOL, bất cứ thứ gì bạn thích)”. Hầu hết các tài sản crypto đều có mối tương quan cao và di chuyển cùng nhau, và nếu bạn đang nắm giữ bất kỳ thứ gì ngoài các đồng tiền nền tảng lớn, thì điều đó phải dựa trên một số niềm tin rằng token và phần thưởng của nó sẽ dẫn đến việc nó hoạt động tốt hơn các loại tiền tệ cơ sở mà nó được xây dựng.

Theo dõi Otis Report

Hãy đăng ký và tham gia các nhóm, channel của Otis Report dưới đây để được thảo luận cùng các chuyên gia và nhiều Otiser khác:

Bạn đã đăng ký thành công Otis Report
Xác minh thành công! Giờ đây, bạn đã có toàn quyền truy cập vào tất cả nội dung cao cấp của Otis Report.
Lỗi! Không thể đăng ký. Liên kết không hợp lệ.
Chào mừng trở lại! Bạn đã đăng nhập thành công.
Lỗi! Không thể đăng nhập. Vui lòng thử lại.
Thành công! Tài khoản của bạn đã được kích hoạt hoàn toàn, bây giờ bạn có quyền truy cập vào tất cả nội dung.
Lỗi! Kiểm tra Stripe thất bại.
Thành công! Thông tin thanh toán của bạn đã được cập nhật.
Lỗi! Cập nhật thông tin thanh toán không thành công.